Türkiye’nin Ay Yolculuğu Artık Çizim Masasında Değil: İlk Ay Uzay Aracının Üretimi Tamamlandı
Tepki Ver
Türkiye’nin Ay Araştırma Programı kapsamında geliştirilen ilk Ay uzay aracında üretim aşamasının tamamlanması, projenin tasarımdan fiziksel donanıma geçtiği önemli bir eşiği temsil ediyor. Bundan sonraki süreçte aracın uzay koşullarına dayanıklılığı, alt sistemleri ve görev performansı kapsamlı testlerden geçirilecek.
Türkiye’nin Ay’a ulaşma hedefinde önemli bir eşik geçildi. TÜBİTAK UZAY öncülüğünde geliştirilen Türkiye’nin ilk Ay uzay aracının üretim, montaj ve sistem entegrasyonu tamamlandı.
Araç şimdi Ay’a gönderilmiyor; önce uzay yolculuğunun zorlu koşullarına dayanıp dayanamayacağını göstermek zorunda. Sistem seviyesindeki çevresel testlerin gerçekleştirilmesi için TUSAŞ’ın Uzay Sistemleri Entegrasyon ve Test Merkezi’ne gönderildi.
Planlanan takvim gerçekleşirse araç 2027’nin ilk aylarında fırlatılacak ve Türkiye’nin ilk derin uzay görevi başlayacak.
Türkiye ilk kez kendi aracıyla Ay’a gidecek
Ay Araştırma Programı’nın ilk aşaması olan AYAP-1’in amacı yalnızca Ay’a bir araç göndermek değil.
TÜBİTAK’ın programına göre araç önce Ay’ın yörüngeden keşfini gerçekleştirecek, bilimsel veriler toplayacak ve görevin ilerleyen aşamasında Ay yüzeyiyle temas edecek. Türkiye Uzay Ajansı’nın uzun vadeli programında ise Ay yüzeyine milli teknolojilerle bir gezgin araç gönderilmesi hedefleniyor.
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır’ın açıkladığı plana göre mevcut araç yaklaşık 3,5 ton ağırlığında ve yüzde 80’in üzerinde yerlilik oranıyla geliştirildi. Projede 200’den fazla mühendis görev aldı.
Bu nedenle AYAP-1 yalnızca bilimsel bir görev değil; Türkiye’nin uydu üretiminde kazandığı mühendislik tecrübesini Dünya yörüngesinin dışına taşıma girişimi.
Şimdi aracın dayanıklılığı sınanacak
Bir uzay aracının tamamlanması, fırlatmaya hazır olduğu anlamına gelmiyor.
Roket kalkışı sırasında araç yoğun titreşim ve akustik yüklere maruz kalacak. Uzayda ise vakum, radyasyon ve büyük sıcaklık değişimleriyle karşılaşacak. Bu nedenle TUSAŞ’taki çevresel testler görevin en kritik aşamalarından biri.
Testlerin başarıyla tamamlanmasının ardından fırlatma hazırlıkları başlayacak. Kacır, hava, saha ve yörünge koşullarının uygun olması halinde aracın 2027’nin ilk aylarında uzaya gönderilmesinin hedeflendiğini açıkladı.
Yani bugün için doğru ifade “Türkiye’nin Ay aracı hazır ve hemen fırlatılıyor” değil.
Aracın üretimi tamamlandı; şimdi uçuşa hazır olduğunu kanıtlama dönemi başlıyor.
Ay’a gitmek neden yaklaşık iki ay sürecek?
Ay, Dünya’dan ortalama 384 bin kilometre uzakta. Apollo astronotları bu mesafeyi birkaç günde aşmıştı.
Türkiye’nin aracının ise yaklaşık iki aylık bir yolculukla Ay’a ulaşması planlanıyor. Bunun nedeni görev profilinin hızdan çok yakıt verimliliği ve kullanılacak itki teknolojileri üzerine kurulması.
AYAP-1’in en dikkat çekici teknolojilerinden biri, DeltaV tarafından geliştirilen Milli Hibrit İtki Sistemi. TÜBİTAK’ın resmi faaliyet raporuna göre uzay aracının tasarım ve üretimini TÜBİTAK UZAY yürütürken hibrit itki sistemi DeltaV tarafından geliştiriliyor.
Araç Ay’a ulaştığında yaklaşık 100 kilometre irtifadaki kutupsal yörüngede en az üç ay bilimsel görev gerçekleştirecek. Ardından kontrollü biçimde Ay yüzeyine yönlendirilmesi planlanıyor.
Asıl kazanım yalnızca Ay’a ulaşmak olmayabilir
Uzay görevlerinde sonuç kadar geliştirilen teknoloji de önem taşıyor.
Bir ülkenin kendi derin uzay aracını geliştirebilmesi; haberleşme, güç sistemleri, yönelim kontrolü, uçuş bilgisayarları, itki teknolojileri, termal yönetim ve hassas navigasyon gibi birçok mühendislik alanında birlikte çalışabilmesini gerektiriyor.
Bu nedenle AYAP-1 başarılı olursa kazanılan tecrübe yalnızca tek bir Ay görevinde kullanılmayacak.
Gelecekte daha uzak hedeflere gönderilecek uzay araçlarının teknolojik temelini de oluşturabilir.
Türkiye Uzay Ajansı programın devamında Ay yüzeyine milli teknolojilerle bir gezgin araç göndermeyi hedefliyor.
Çizim masasından test merkezine
Türkiye’nin Ay hedefi 2021’de açıklanan Milli Uzay Programı’nın en dikkat çekici hedeflerinden biriydi. Yıllar boyunca proje büyük ölçüde tasarımlar, prototipler ve alt sistem testleri üzerinden ilerledi.
Şimdi durum farklı.
Ortada üretilmiş, montajı ve sistem entegrasyonu tamamlanmış gerçek bir uzay aracı var.
Önünde hâlâ çevresel testler, fırlatma hazırlıkları, Dünya’dan ayrılış, yaklaşık iki aylık yolculuk ve Ay yörüngesine giriş gibi kritik aşamalar bulunuyor. Bu nedenle görevin başarıya ulaştığını söylemek için henüz erken.
Fakat 14 Eylül 2026’da geçilen eşik önemli.
Türkiye’nin Ay yolculuğu artık yalnızca bir hedef veya mühendislik çizimi değil.
Ay’a gönderilmek üzere test merkezine taşınan gerçek bir uzay aracına dönüşmüş durumda.
